شیخ اکبر در کتاب شجون المسجون و فنون المفتون در تفسیر آیه ذیل می گوید:
« وكنتم ازواجا ثلاثه فاصحب الميمنه ما اصحاب الميمنه واصحاب المشئمه ما اصحاب المشئمه والسابقون السابقون اولئك القربون. » (واقعه/۷-۱۱)
پس اصحاب مشامه بوسیله خیرات فانی اختبار و آزمایش می شوند و در حال استدراجند در حالیکه نمی دانند و به شرور دانی و پست مفتونند شاید که برگردند و متذکر شوند. خداوند در حق اینها می گوید: « ولنذيقنهم من العذاب الادنى دون العذاب الاكبر لعلهم يرجعون. » (سجده/۲۱) و شرور اصحاب شمال نقمت و نقص است و خیرات آنها حجاب و بلبال یعنی شدت هم و وسواس می باشد و آیه « لو یواخذ الله الناس بما کسبوا » در حق ایشان است.
اما اصحاب یمین٬ مفتون به خیرات هستند برای رغبت در عمل صالح و بوسیله شرور مختلف امتحان می شوند که باعث تکفیر یعنی محو سیئات آنها می شود و در حق اینها آمده است: « و لنبلونّكم بشىء من الخوف و الجوع و نقص من الأموال و الأنفس و الثمرات و بشّر الصابرين. » (بقره/۱۵۵) و شرور آنها تکفیر و تمحیص یعنی ابتلا و اختبار است و خیرات آنها کمک به خیرات است و در حق آنهاست که « و ما اصابكم من مصيبه فبما كسبت ايديكم و يعفو عن كثير. » (شوری/۳۰) که از باب تکفیر است نه عقاب بر عکس اصحاب شمال.
اما مقربین و سابقون به خیرات آزمایش می شوند تا شاکر باشند و به شرور تا صابر باشند. و در حق اینهاست که « ولنبلوكم حتى نعلم المجاهدين منكم والصابرين. » (محمد/۳۱) و شرور آنها نعمت و تخلیص است و خیرات آنها مواهب و فضل است.
مصیبت اهل اصحاب شمال خسارت و سرنگونیست و مصیبت اصحاب یمین پاک شدن و تکفیر است و مصیبت سابقون توفیر و وقار است و در آیه زیر بین مصیبت تکفیر و توفیر خداوند فرق نهاده و اصحاب یمین را از سابقون تمیز داده است:
« اولما اصابتكم مصيبة قد اصبتم مثليها قلتم اني هذا قل هو من عند انفسكم ان الله علی کل شیء قدیر» (آل عمران/۱۶۵) یعنی یا هنگامیکه به شما مصیبتی رسید که دو برابر آن وارد کردید گفتید: مصیبت از کجاست؟ بگو (پیامبر) او از نزد خود شماست خداوند بر هر چیزی قادر است. پس توفیر مصیبت است که خداوند بدانها استناد داده و بوسیله مصیبت آن را افزون کرده است
اما ابن عربی می گوید که اینجا فرقانیست در این آیه بین اصحاب شمال و سابقون که جز خبیر آن را نداند. از خوانندگان عزیز می خواهم اگر آن فرقان را درک کردند حتما ذکر کنند؟
در پناه حق
