« روزی در مجلس جنید درویشی الحمدالله گفت. جنید گفت: حمد را تمام گوی چنانچه خدای تعالی گفته است که الحمد الله رب العالمین. درویش گفت: این عالمین که باشد که آنها را یاد باید کرد.

جنید گفت: فان المحدث اذا قرن بالقدیم لم یبق له الاثر. که چون محدث (موجود نو پدیدار) با قدیم مقرون شود برای محدث اثری نمی ماند. »

تحقیق:

محدثات٬ عالم موجودات ما سوای الله است و فقط ذات الله است که قدیم می باشد. و بین ما سوای الله و الله مناسبتی نمی باشد چونکه به محض مناسبت مشابهتی بوجود می آید و حق تعالی از مشابهت غیر بی نیاز است. اما محدثات را نیز نتوان نا دیده گرفت که آنها نیز به وجودی مستعار و کونی بوجهی در وجود داخل شده اند. هر که حق تعالی را بدون ما سوای او ملاحظه کند تام و غیر را اصلا و ابدا به هیچ نحو لحاظ نکند منکر اسماء الهی شده و محقق را لازم است که محدث را آنچنان لحاظ کند که جز قدیم نماند. اصل محدثات اعیان ثابته است که معدومند بالذات و کون که وجود استعاری آنهاست بسوی وطن اصلی که عدم است در حرکتند و جز الله مطلق که اصل وجود است نمانده و نمی ماند و محقق و اهل الله چون در غیر او نگرد جز او نبیند و هر که در محدث بنگرد و جز قدیم نبیند به تحقیق که بنده محدث است و هر که چون این درویش بین محدث و قدیم و بین عالمیان و الله ثنویت قایل شود و رو به الله کند و عالمیان را لحاظ نکند مشرک است که در دایره هستی جز وجود اصلی چیزی نیست و اثری از محدث نمانده است.